Prawa osób pracujących w organizacjach pozarządowych. Tytułem wstępu

W październiku 2014 Fundacja Inicjatyw Społecznych „Się Zrobi!” rozpoczęła realizację projektu pt. „Prawa osób pracujących w organizacjach pozarządowych. Badania – Edukacja – Wsparcie”. Jaka jest geneza tego projektu i na jakie problemy ma odpowiadać?

Organizacje pozarządowe to miejsce satysfakcjonującego działania na rzecz innych, jednak jak każde miejsce pracy nie są wolne od problemów, zarówno typowych dla polskiego rynku pracy, jak i specyficznych dla tego sektora. Prowadząc organizację wspierającą inicjatywy społeczne niejednokrotnie stykałyśmy się z sygnałami o różnego rodzaju trudnościach doświadczanych przez osoby pracujące w organizacjach pozarządowych. Należą do nich m.in. blokowanie drogi rozwoju i awansu poprzez wieloletnie obsadzenie stanowisk w zarządzie tymi samymi osobami, niski poziom wynagrodzeń czy niepłacenie pracownikom w terminie. Wierzymy, że rzadko wynika to ze złej woli zarządów organizacji. Częściowo na pewno powodem jest niewiedza. Czasem też zewnętrzne uwarunkowania, na przykład zasady konkursów grantowych, wymuszają zawieranie umów cywilno-prawnych i jak najniższe koszty realizacji działań, co odbija się na wysokości wynagrodzeń. Szereg tych problemów i ich możliwych przyczyn poruszyłyśmy zabierając na portalu ngo.pl głos w debacie o strategii III sektora.

Sytuacja osób pracujących w organizacjach jest bardzo zróżnicowana. Niektórzy poświęcają wolny czas na wolontariat, utrzymując się z innej pracy. Inni pracują w projektach od 8 do 16, a nierzadko realnie dużo dłużej, za niewielkie pieniądze – nieliczni pracownicy III sektora mają pensje bliskie średniej krajowej. Niektórzy działają w lokalnych organizacjach, inni są zatrudnieni przez duże podmioty zwane „Przedsiębiorstwami NGO”. Jedni są pracownikami zatrudnionymi na umowę o pracę, inni pracują na podstawie umów cywilno-prawnych, a jeszcze inni świadczą pracę społecznie jako członkowie lub wolontariusze organizacji. Ciężko mierzyć te sytuacje jedną miarą. Przyjrzyjmy się zatem wspólnie, z jakimi problemami spotykają się poszczególni działacze i zastanówmy się, jak można poprawić ich sytuację. Wierzymy, że III sektor chcąc prowadzić inicjatywy strażnicze kontrolujące inne sektory, nie powinien unikać krytycznej refleksji na własny temat. Chodzi nam o konstruktywną krytykę.

 

Chcemy przyjrzeć się szeregowi zagadnień. Z jakimi problemami stykają się wolontariusze w organizacjach? Jak wygląda sytuacja kobiet i mężczyzn w sektorze? Czy pracując w NGO można zachować równowagę między pracą a życiem prywatnym? Gdzie jest granica między pracą dla idei a wyzyskiem? Jak system konkursów grantowych wpływa na sytuację osób pracujących w NGO? Co w praktyce oznacza postulat samoregulacji sektora? Czy partycypacyjne zarządzanie postulowane przez NGO w samorządach jest także wdrażane w samych organizacjach?

Do zagadnienia praw osób pracujących w NGO chcemy podejść na trzy sposoby. Po pierwsze chcemy zbadać przypadki naruszania praw osób pracujących w organizacjach pozarządowych i przyczyny takiego stanu rzeczy. Materiału badawczego dostarczą ankiety online, wywiady, opinie i doświadczenia uczestników debat regionalnych, a także analiza dokumentów, m.in. aktów prawnych, programów współpracy z
NGO czy procedur konkursowych. Po drugie chcemy dostarczyć wiedzy na temat praw przysługujących osobom pracującym w organizacjach pozarządowych i sposobów ich egzekwowania. Po trzecie chcemy zaoferować wsparcie osobom, których prawa są zagrożone lub łamane. Prowadzić będziemy porady prawne, psychologiczne oraz mediacje między pracownikami a organizacją.

Rozmawiając w ostatnich tygodniach o projekcie POPOP w różnych kręgach trzeciego sektora, spotkałyśmy się z bardzo dużym odzewem. To z jednej strony zasmuca, bo pokazuje, że problem jest palący i bardziej rozpowszechniony, niż można by sądzić. Z drugiej jednak strony napawa
optymizmem, bo daje szanse na stworzenia masy krytycznej koniecznej, by coś zmienić. Wydaje się bowiem, że niełatwa sytuacja osób pracujących w trzecim sektorze stanowi swego rodzaju tabu.

Lęk przed środowiskowym ostracyzmem niejednokrotnie hamuje osoby, których prawa są łamane, przed zasięgnięciem porady specjalisty lub, w skrajnych przypadkach, zwróceniem się do sądu. Najpierw należy zatem przełamać milczenie wokół tego typu problemów. Z pracą w trzecim sektorze niestety nie wszystko jest w porządku. Chcemy zaprosić Was do refleksji, debaty i działania na rzecz poprawy sytuacji.

Fundacja Inicjatyw Społecznych „Się Zrobi!”

 

Organizatorzy i partnerzy

baner-logotypy

Organizator: Fundacja Inicjatyw Społecznych „Się Zrobi!”. Partner: Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych. Patron medialny: ngo.pl.
Projekt realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.